W dniu 4 marca odbyło się kolejne zebranie Rady Osiedla Pobitno. W spotkaniu uczestniczył również dzielnicowy oraz przedstawiciele Straży Miejskiej. Podczas zebrania zwrócono uwagę na coraz częściej występujące na terenie miasta kradzieże w mieszkaniach, dokonywane przez osoby podszywające się pod pracowników pogotowia technicznego, gazowego lub elektroenergetycznego.
Złodzieje pod pretekstem sprawdzenia instalacji proszą o wpuszczenie do mieszkania, gdzie dokonują kradzieży lub rozpoznania przed planowanym włamaniem. Na swoje ofiary często wybierają osoby starsze oraz mieszkające samotnie. Z tego względu policja i straż miejska apelują o zachowanie szczególnej ostrożności w sytuacjach, gdy ktoś prosi o dostęp do mieszkania.
Przeglądy techniczne instalacji wykonywane na zlecenie zarządców budynków lub spółdzielni mieszkaniowych są zazwyczaj ogłaszane wcześniej poprzez wywieszenie ogłoszeń z podanymi terminami. W przypadku wątpliwości nie należy zostawiać takich osób samych w mieszkaniu. Warto poprosić o okazanie legitymacji służbowej lub skontaktować się z administracją budynku w celu potwierdzenia, czy w danym dniu zaplanowane są jakiekolwiek przeglądy instalacji. W razie podejrzenia próby oszustwa należy powiadomić policję.
Bezpieczeństwo zaczyna się w sieci
W dobie powszechnego korzystania z mediów społecznościowych złodzieje coraz częściej dokonują wcześniejszego rozeznania, analizując treści zamieszczane w internecie. Pozyskiwanie informacji w ten sposób określane jest jako „biały wywiad” lub wywiad z otwartych źródeł informacji (ang. Open Source Intelligence – OSINT).
Zdjęcia publikowane w mediach społecznościowych, wykonane w mieszkaniu lub jego najbliższym otoczeniu, mogą stanowić dla włamywaczy cenne źródło informacji. Na ich podstawie można ustalić m.in. położenie mieszkania lub domu – na przykład dzięki widokowi z okna, zdjęciu ogrodu czy balkonu. Fotografie mogą także zdradzać status materialny domowników lub obecność wartościowych przedmiotów, takich jak sprzęt elektroniczny czy biżuteria. Niekiedy pozwalają również zorientować się w układzie pomieszczeń lub liczbie domowników.
Z tego względu warto zwrócić uwagę, czy drugi plan publikowanego w sieci zdjęcia nie zawiera elementów, które dla nas są naturalne, ale dla potencjalnych włamywaczy mogą stanowić cenną wskazówkę. Publikując zdjęcia, warto również ustawić ich widoczność jako „tylko dla znajomych”, tak aby osoby o złych zamiarach nie miały do nich dostępu. Warto pamiętać, że współczesne telefony często zapisują w zdjęciach również dane lokalizacyjne (GPS), które po opublikowaniu w sieci mogą ułatwić ustalenie miejsca zamieszkania. Również publikowanie w czasie rzeczywistym zdjęć zrobionych poza domem to dla złodziei informacja, że nie ma nas w miejscu zamieszkania.
Metoda na wnuczka w nowej odsłonie
Pomimo licznych ostrzeżeń przed oszustwami metodą „na wnuczka”, co jakiś czas pojawiają się informacje o kolejnych osobach poszkodowanych. Oszuści stale udoskonalają tę metodę, wykorzystując informacje dostępne w mediach społecznościowych. Aby ustalić krąg rodziny i znajomych potencjalnej ofiary, przeglądają powiązania na profilach oraz czytają opublikowane posty. Wszystko po to, aby zebrać jak najwięcej informacji, które w trakcie rozmowy pozwolą im uwiarygodnić się w oczach rozmówcy.
Coraz częściej sięgają również po najnowsze technologie, takie jak generatywna sztuczna inteligencja, która pozwala na naśladowanie ludzkiego głosu. Mechanizm działania jest stosunkowo prosty. Oszuści najpierw próbują zdobyć krótką próbkę głosu – na przykład dzwoniąc do krewnych lub znajomych ofiary i podszywając się pod telemarketerów. W zależności od wykorzystywanego modelu sztucznej inteligencji wystarczy już od 3 do 15 sekund nagrania, aby wygenerować imitację głosu danej osoby. W wielu przypadkach oszuści nie muszą jednak wykonywać takich telefonów. Wystarczy krótki fragment nagrania głosu opublikowany w internecie, na przykład w filmie zamieszczonym w mediach społecznościowych.
Z tak przygotowanym modelem głosu przestępcy kontaktują się z ofiarą i proszą o pilne przekazanie pieniędzy pod wymyślonym pretekstem. Scenariusz takiego oszustwa może przybrać różne formy. Fałszywa prośba może dotyczyć zarówno przesłania niewielkiej kwoty za pomocą systemu BLIK, na przykład w celu opłacenia rachunku, jak i bezpośredniego przekazania znacznie większych sum, rzekomo potrzebnych w związku z wypadkiem samochodowym lub innym poważnym zdarzeniem losowym.
Podobnie jak w przypadku włamań, również w tym przypadku można utrudnić działanie oszustów poprzez ograniczenie ilości informacji dostępnych w mediach społecznościowych, na przykład ustawiając widoczność postów na „tylko dla znajomych”. Skuteczną metodą jest także przerwanie podejrzanego połączenia od krewnego lub znajomego, jeżeli połączenie pochodzi z nieznanego numeru, a następnie próba kontaktu pod numerem zapisanym w książce adresowej telefonu. Dodatkowym sposobem zwiększenia bezpieczeństwa jest ustalenie z rodziną lub bliskimi, aby w sytuacjach awaryjnych – gdy konieczne jest pilne przekazanie pieniędzy – posługiwali się wcześniej ustalonym hasłem.
Najważniejsze zasady bezpieczeństwa
- nie wpuszczaj do mieszkania nieznanych osób bez potwierdzenia ich tożsamości
- sprawdzaj zapowiedzi przeglądów technicznych bloku, w którym mieszkasz w ogłoszeniach administracji
- ogranicz widoczność swoich postów w mediach społecznościowych
- nie przekazuj pieniędzy pod presją czasu podczas rozmowy telefonicznej
- w przypadku podejrzanego telefonu od znajomej osoby z prośbą o przekazanie pieniędzy skontaktuj się z tą osobą pod znanym numerem
